گزارش فنی تهیه نقشه 1:100000 از مناطق شرق و شمال شرق کشور
با استفاده از تصاویر ماهواره ای
امروزه با توجه به پيشرفت تکنولوژي تصويربرداري توسط ماهواره هاي سنجش از دور مخصوصاً عملياتي شدن ماهواره هاي با قدرت تفکيک بالا در سالهاي اخير، استفاده از اين تصاويردر تهيه نقشه از جايگاه ويژه اي برخوردار گرديده است.
با توجه به پیشرفت قابل توجه تهیه نقشه پوششی 1:25000 کشور و عدم امکان عکسبرداري هوايي از برخي مناطق مرزي از جمله شرق و شمال شرق کشور و لزوم تهیه نقشه با مقیاس مناسب از این مناطق ، طرح مطالعاتي تهيه نقشه 1:100000 از تصاوير ماهواره اي در اوایل سال 1384 در مديريت نقشه برداري خراسان تدوین گردیده ، کارهای مطالعاتی طرح از خرداد ماه 1384 و مراحل اجراي آن با اختصاص تجهيزات و پرسنل مورد نياز براي اجراي طرح در مهر ماه 1384 آغاز گرديد.
در اين طرح ضمن بررسی نقشه های 1:50000 سال 1334 و با توجه به اینکه بسیاری از عوارض مخصوصاٌ عوارض مسطحاتی تغییرات محسوسی داشته است ، استفاده از تصاوير ماهواره IRS-1D براي استخراج عوارض مسطحاتي و نيز داده های توپوگرافی SRTM براي استخراج عوارض ارتفاعي مدنظر قرار گرفته و از نقشه هاي 1:50000 موجود و عمليات گوياسازي صحرائی برای شناسائی عوارض استفاده گردید.
|
قدرت تفکیک مکانی |
8/5 متر |
|
عرض باند تصویر برداری |
70 کیلومتر |
|
محدوده طیفی |
50/0 تا 75/0 میکرون |
|
قدرت تفکیک رادیو متریک |
6 بیت |
|
دوره تکرار |
50-3 روز |
تصاویر ماهواره ای مورد نظر در این پروژه باند Pan ماهواره IRS-1D مربوط به سال 4-2003 می باشد که مشخصات آن در جدول مقابل آمده است.
داده های رقومی توپوگرافی SRTM نیز که بعنوان مبنای ارتفاعی نقشه های 1:100000 قرار گرفته ، بصورت اطلاعات نقطه ای با شبکه یک ثانیه کمانی(حدود30 متر) در امتداد طول و عرض جغرافیایی برداشت شده اند . دقت مطلق مسطحاتی و ارتفاعی برای این داده ها بترتیب 20و 16 متر می باشد . البته داده های توپوگرافی SRTM قابل دسترس از طریق سازمان نقشه برداری کشور ، با قدرت تفکیک 3 ثانیه ( حدود 90 متر) می باشد.
مناطق شرق و شمال شرق کشور که زیر پوشش نقشه 1:25000 نمی باشند ، با مساحتی در حدود هشتاد و چهار هزار کیلومتر مربع ، 47 شیت نقشه 1:100000 را در بر می گیرد.
تصاویر ماهواره ای با استفاده از نقاطی که بوسیله گیرنده GPS دستی به آنها مختصات داده می شود ، با دقت زیر پیکسل زمین مرجع گردیده و پس از برآورد دقت مطلق عملیات زمین مرجع نمودن ، با استفاده از نقاط چک ، عوارض موجود در تصویر رقومی می گردند. بدیهی است نقاط گرفته شده برای زمین مرجع نمودن تصاویر باید خصوصیات یک نقطه مسطحاتی را داشته باشد ، بطوریکه بتوان با دقت پیکسل موقعیت آنرا مشخص نمود. نقاط کنترل با فواصل تقریبی ده کیلومتر و با پراکندگی مناسب در سطح تصویر انتخاب گردیده و بازای هر ده نقطه کنترل یک نقطه چک گرفته می شود.
با توجه به مرزی بودن مناطق مورد نظر و عدم امکان عملیات صحرائی گسترده در این مناطق ، عوارض ترسیم شده ابتدا از طریق نقشه های 1:50000 قدیمی گویا گردیده و عملیات گویا سازی تکمیلی و تطبیق عوارض گویا شده با وضع موجود ، با عملیات زمینی انجام می گردد.
عوارض توپوگرافی نیز که شامل منحنی های تراز ، آبریزها و نقاط ارتفاعی می باشد ، بصورت نرم افزاری از داده های توپوگرافی SRTM استخراج گردیده و ویرایش می گردند.
پس از تکمیل عوارض گویا شده و یکپارچه نمودن فایلهای ارتفاعی و مسطحاتی ، شیت نقشه کارتوگرافی می گردد.
اندکس پیشرفت مراحل تهیه نقشه 1:100000 با استفاده از تصاویر ماهواره ای در شکل 1 نشان داده شده است .
در این اندکس ، مراحل مختلف ارتفاعی ، زمین مرجع ، رقومی سازی و کارتوگرافی هر یک شامل قسمتهای زیر می باشند :
v ارتفاعی: (10%)
1- استخراج منحنی از SRTM
2- استخراج آبریز از SRTM
3- برش شیت وادیت مقدماتی شامل نرم کردن منحنی و آبریز و تعیین محل نقاط ارتفاعی
4- خواندن نقاط ارتفاعی و استخراج ارتفاع برای هر نقطه و درج آن
5- ادیت تکمیلی و اورلپ گیری
v زمین مرجع : (15%)
1- تعیین محل نقاط روی تصویر ماهواره ای ، تهیه عکس برای هر نقطه و پلات با بستر1:250000
2- مختصات دادن به نقاط گرفته شده با انجام عملیات صحرایی و گیرنده GPS دستی
3- جایگذاری نقاط روی عکس و بررسی دقت ها و ساخت ارتو
4- کنترل نسبی و مطلق و تهیه گزارش از مرحله ارتو
v رقومی سازی: (37%)
1- استخراج عوارض مسطحاتی براساس دستورالعمل 1:100000
2- اورلپ گیری از عوارض تصاویر مجاور
3- بررسی و روی هم گذاردن5 نقشه های 1:250000 باتصویر و تکمیل عوارض
4- تکمیل پس از گویا سازی
5- برش شیت و تبدیل مختصات آن
v گویا سازی: (15%)
1- تطابق نقشه های رقومی شده با نقشه های 1:50000 قدیمی
2- تعیین عوارض مجهول مشخص شده، طبقه بندی عوارض
3- برداشت خطوط انتقال نیرو، قناتها، روستاها وعوارض مهمی که رقومی نگردیدند
v کارتوگرافی: (23%)
1- ایجاد شبکه مختصات و لژاند
2- گویا سازی عوارض و نوشتن اسامی و جایگذاری نمادها
3- هاشورزدن و یکپارچه کردن عوارض ، فیلتر نقاط ارتفاعی و آبریزها و منحنی ها
4- بررسی تداخل عوارض و اصلاح آنها
5- کارتوگرافی عوارض خطی ، بلوک های ساختمانی ، محدوده ها و چندخطی کردن جاده ها
6- چک کردن مشخصات عوارض و تغییر آن
7- ترسیم عوارض برداشت شده و اورلپ گیری
